RSS

Genetik Çeşitlilik

DNa

Evrim genetik çeşitlilik gerektirir. Koyu renk güveler olmasaydı populasyon açık renklerin çoğunluğundan koyu renklerin çoğunluğuna doğru evrilemeyecekti.(ÇN:bkz. “evrim nedir” başlıklı yazı) Evrimi devam ettirebilmek için genetik çeşitliliği arttıracak ya da yaratacak mekanizmalar ve azaltacak mekanizmalar olması gereklidir. Mutasyon gendeki değişikliktir. Bu değişiklikler yeni genetik çeşitliliğin kaynağıdır. Doğal seçilim bu çeşitliliği yönetir.
Genetik çeşitlilik iki bileşene sahiptir: alel farklılaşma ve alellerin raslantısal olmayan birlikteliği. Aleller aynı genin farklı versiyonlarıdır. Örnek olarak insanlar vücut tiplerinin bir yönünü belirleyen A, B veya O alellerine sahip olabilir. Hayvanların çoğu, insanlar da dahil, diploid’dir—her loküstaki her gen için iki alel içerirler. Loküs bir genin kromozom üzerindeki yeridir. İnsanlar kan grubu lokusünda AA, AB, AO, BB, BO veya OO olabilirler. Eğer bir loküstaki iki alel aynı ise(örneğin iki A aleli) Birey homozigot* olarak adlandırılır. Bir loküsta iki farklı aleli olan(örneğin bir AB bireyi) ise heterezigot** olarak adlandırılır. Bir populasyonda, her loküsta bir çok farklı aleller,tek bir organizmanın sahip olamayacağı kadar fazla alel olabilir. Örneğin hiçbir insan A, B ve O alaline aynı anda sahip olamaz.
Allel

Doğal populasyonlarda hatırı sayılır ölçüde çeşitlilik bulunmaktadır. Bitkilerde, loküslerin yüzde 45’i için gen havuzunda birden fazla allel bulunmaktadır.[alel:bir genin alternatif versiyonu(mutasyon ile oluşmuş)] Bakılacak herhangi bir bitkinin yüzde loküslerinin 15 civarında heterozigot olması yüksek olasılıktır. Hayvanlardaki genetik çeşitliliğin seviyeleri kabaca; kuşlardaki, Loküsünün %15’inden fazlasının birden fazla alele sahip olması(polimorfik) ile böceklerdeki loküsünün %50’den fazlsının polimorfik olması aralığındadır.—anfibiler ve balıkların loküsleri %30 civarında polimorfiktir. Çoğu populasyonlarda her bireyin, tek yumurta ikizleri hariç, eşsiz alel kombinasyonlarına sahip olmasına yetecek kadar loküs ve yeteri kadar farklı alel bulunmaktadır

Bağlı denksizlik (Linkage disequilibrium) iki farklı genin alelleri arasındaki bağlantının ölçüsüdür. [alel:bir genin alternatif versiyonu] Eğer organizmada iki alel beklenilenden daha sık birlikte bulunuyorsa aleller bağlı denksizliktedirler. Eğer bir organizmada iki loüs(A ve B) ve loküslerin her biri için iki alel (A1, A2, B1 ve B2)bulunuyorsa, bağlı dengesizlik(D) D=f(A1B1) * f(A2B2) – f(A1B2) * f(A2B1) ( f(x) x’in populasyondaki olma sıklığı***) olarak hesaplanır D -¼ ile ¼ arasında değişir; sıfırdan sapma ne kadar büyükse bağlantı(linkage) da o kadar büyüktür. İşaret sadece (Ç.N: – veya +) alellerin nasıl numaralandırdığının sonucudur. Bağlı denksizlik genlerin fiziksel yakınlığının bir sonucu olabilir. Veya, eğer bazı aleller takım olarak daha iyi işliyorsa, doğal seçilim tarafından korunmuş olabilir.

Doğal seçilim, Papilio memnon’da ki(ÇN:bir kelebek türü) renk ve şekil alellerinde bağlı denksizliği korur. Bu güve türünde kanat yapısını belirleyen bir gen vardır. Bu loküstaki bir alel güvenin bir kuyruğa sahip olmasını sağlar; diğer bir alel kuyruksuz güve olmasını sağlar. Bir başka gen ise kanadın açıkveya koyu olmasını belirler. Bu nedenle güvelerin dört çeşidi vardır: açık renkli kuyruku/kuyruksuz güveler, ve koyu renkli kuyruklu/kuyruksuz güveler. Laboratuvar ortamında çiftleştirildiğinde bu dört tip de üretilebilir. Fakat, doğada sadece bu güvelerin iki tipi bulunmaktadır: açık renk kuyruklu güveler ve koyu renk kuyruksuz güveler. Raslantısal olmayan birliktelik doğal seçilim tarafından korunmuştur. Açık, kuyruklu güveler tadı hoş olmayan türleri taklit eder. Siyah biçim ise gizlilik sağlar. Diğer iki kombinasyon ne taklitçi ne de gizli gözelliğe sahiptir ve kuşlar tarafından kolayca yenilir.
Güve

Benzer bireylerin çiftleşmesi tek bir loküstaki[Loküs: bir genin kromozom üzerindeki yeri] alellerin raslantısal olmayan dağılımına sebep olur. Eğer p ve q sıklığındaki bir loküsta iki alel[alel: bir genin alternatif versiyonu ] varsa(A ve a) üç olası kalıtsal yapının(AA, Aa ve aa) sıklığı, srasıyla p2, 2pq ve q2 olacaktır. Örnek olarak A’nın sıklığı 0.9 ve a’nın sıklığı da 0.1 ise AA=0.81 , Aa=0.18, ve aa=0.01 sıklığında olacaktır. Bu dağılım Hardy-Weinberg denksizliği olarak adlandırılır.

Raslantısal olmayan çiftleşme Hardy-Weinberg dağılımından sapmaya yol açar. İnsanlar ırklarına göre birlikte olurlar; kendi rıkımızdan biri ile birlikte olmamız farklı ırktan biri ile birlikte olmamızdan daha olasıdır. Bu şekilde çiftleşen populasyonlarda, rastgele çiftleşmede beklenecek olandan daha az heterezigot bulundu. Heterezigotlardaki azalma eş seçiminin, ya da sadece populasyon alt bölümünün bir sonucu olabilir Çoğu organizmalar sınırlı yayılma kabiliyetine sahiptir, bu nedenle seçilecek eş yerel populasyondan olacaktır.

ÇN: Homozigot*: bir gen çifti aynı alellerden oluşan organizma (örn AA)
ÇN: Heterozigot** bir gen çifti farklı alellerden oluşan organizma(örn AB)
ÇN: Fonksiyon bilmeyenler için açıklama gereği duydum, burada anlatılmak istenen F(x) bu ifade içinde x yerine konan gen diziminin olma sıklığıdır. Yani f(A1B1) A1B1 gen diziliminin populasyondaki sıklığı anlamına geliyor.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

 
Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: